सिंदखेडराजा| समाधान सरकटे
तुम्ही तुमची गाडी नेहमीच्या पंपावर घेऊन जाता, टाकी फुल करता आणि पुढच्याच आठवड्यात इंजिन खराब होतं, मायलेज कमी होतं आणि गॅरेजवाला सांगतो की “यात भेसळ आहे.” बुलढाणा जिल्ह्यातील मेहकर आणि सिंदखेडराजा तालुक्यात नेमकं हेच घडत असल्याचं समोर आलं आहे. अन्न व नागरी पुरवठा विभागाने दोन ठिकाणी छापा टाकून तब्बल २१ लाख ६९ हजार रुपयांचा अवैध बायोडिझेल साठा जप्त केला असून, याने संपूर्ण परिसरात खळबळ उडाली आहे.
ही कारवाई कशी घडली, हे समजून घेण्यासारखं आहे. एखाद्या सामान्य तक्रारीवरून नाही, तर गुप्त माहितीच्या आधारे राज्यस्तरीय दक्षता पथकाने आधी रेकी केली, मग एकाच वेळी दोन ठिकाणी पथकं धाडली जेणेकरून कुणाला सावध होण्याची संधीच मिळू नये. पहिलं ठिकाण होतं मेहकर शहरातील वृंदावन लॉन्सजवळ, हॉटेल बंजाराच्या समोर, छत्रपती शिवाजी महाराज बायपास रोडवरील मोकळी जागा इथे उघड्यावरच बायोडिझेलच्या नावाखाली अवैध पंप चालवला जात होता. दुसरं ठिकाण होतं दुसरबीड गावातील हॉटेल गावकरी फॅमिली रेस्टॉरंटसमोर, सिंदखेडराजा तालुक्यात तिथेही तेच मॉडेल सुरू होतं.
आता प्रश्न पडेल हे “बायोडिझेल” प्रकरण नेमकं आहे तरी काय? सोपं उदाहरण घेऊया: कायदेशीर डिझेल पंपावर एक लिटर डिझेल जितक्याला मिळतं, त्यापेक्षा ५-१० रुपये स्वस्त दरात हे तथाकथित “बायोडिझेल” विकलं जातं. ट्रक चालक, ट्रॅक्टर मालक आणि छोटे वाहतूकदार पैसे वाचवण्यासाठी इथूनच इंधन भरतात. पण प्रत्यक्षात यात शुद्ध बायोडिझेल नसून, भेसळयुक्त पेट्रोलियम द्रव्य मिसळलेलं असतं जे सुरुवातीला स्वस्त वाटतं, पण नंतर इंजिन बिघाड, वारंवार सर्व्हिसिंगचा खर्च आणि मायलेज घटण्याच्या रूपात ग्राहकालाच महागात पडतं.
छाप्यादरम्यान पथकाला जे सापडलं, ते पाहून अधिकारीही चक्रावले एक पूर्ण आकाराचा Ashok Leyland कंपनीचा मालमोटार ट्रक, जमिनीखाली पुरलेल्या लोखंडी टाक्या, डिस्पेन्सर युनिट, डिझेल साठा आणि पाईपलाईनचं जाळं. म्हणजे हे काही एका दिवसात उभं राहिलेलं दुकान नव्हतं पूर्ण नियोजनबद्ध पद्धतीने, महिनोन्महिने चाललेलं रॅकेट होतं. मेहकर बायोडिझेल जप्त कारवाईतून हेच स्पष्ट होतं की, अशा बेकायदेशीर धंद्यांना आता मुळापासून उखडून काढण्याची गरज आहे.
नियंत्रक शिधावाटप व राज्यस्तरीय दक्षता पथकाचे प्रमुख चंद्रकांत डांगे (भा.प्र.से.) यांच्या मार्गदर्शनाखाली ही मोहीम राबवण्यात आली. जप्त मुद्देमालाची एकूण किंमत २१ लाख ६९ हजार रुपये असून, संबंधितांवर जीवनावश्यक वस्तू कायद्यांतर्गत गुन्हा दाखल करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. आता चेंडू पोलिसांच्या कोर्टात आहे पुढचा तपास स्थानिक पोलीस अधिकारी करत आहेत.
खरा प्रश्न इथेच सुरू होतो हा साठा येत होता कुठून? कुणीतरी मोठ्या प्रमाणात हे भेसळयुक्त द्रव्य पुरवत असल्याशिवाय दोन-दोन पंप इतक्या सहज चालूच शकत नाहीत. त्यामुळे प्रशासनाने आता या साखळीच्या मुळापर्यंत पोहोचण्याचं ठरवलं आहे नेमका पुरवठादार कोण, साठा कुठून येतो आणि यात आणखी कोण-कोण सामील आहे, याचा शोध सुरू आहे. गरज पडल्यास आणखी काही जणांना अटक होऊ शकते, असे संकेत सूत्रांनी दिले आहेत.
ही कारवाई एकट्या-दुकट्याचं काम नव्हतं यामागे मोठी टीम होती. उपनियंत्रक शिधावाटप अंमलबजावणी गणेश बेल्लाळे, सहायक नियंत्रक शिधावाटप प्रदीप काळे, मुख्य निरीक्षण अधिकारी नागनाथ हंगरगे यांच्या नेतृत्वाखाली शिधावाटप निरीक्षक राजेश सोरते, अरुण काते, विकास नागदिवे, पवन कुंभले, रविंद्र राठोड, राजीव भेले, देवानंद थोरवे, रामराजे भोसले, दिपेंद्र परूळेकर, अमोल बुरटे, चंद्रकांत कांबळे, राहूल इंगळे यांनी सहभाग घेतला. सोबतच पुरवठा निरीक्षण अधिकारी नहुशकुमार बोरोडे, शुभम फाले, पुरवठा निरीक्षक विवेक जगताप, सुनील झाल्टे आणि गोदाम लिपिक विशाल लोखंडे यांचीही महत्त्वाची भूमिका राहिली. इतक्या मोठ्या टीमने एकाच वेळी समन्वयाने काम केल्यामुळेच ही कारवाई यशस्वी झाली.
चंद्रकांत डांगे यांनी यावेळी स्पष्ट शब्दांत इशारा दिला. अशा अवैध इंधन आणि गॅस तस्करांवर यापुढेही अशीच कठोर कारवाई सुरू राहील. वास्तविक, हे प्रकरण एकटं-दुकटं नाही. ग्रामीण भागात अनेक ठिकाणी “स्वस्त डिझेल” किंवा “बायोडिझेल”च्या नावाखाली असे प्रकार सर्रास चालतात, आणि सामान्य ग्राहकाला कळतही नाही की आपण नेमकं काय भरत आहोत. त्यामुळे पुढच्या वेळी टाकी फुल करताना, पंप अधिकृत आणि परवानाधारक आहे की नाही, हे तपासणं महत्त्वाचं ठरतं. दरात मोठी सूट देणारा पंप दिसला, तर तो आधी संशयाचा विषय बनायला हवा.
मेहकर बायोडिझेल जप्त प्रकरण हे प्रशासनाच्या सतर्कतेचं आणि वेळेवर कारवाई करण्याच्या क्षमतेचं चांगलं उदाहरण आहे. पण खरा कस लागेल तो पुढच्या टप्प्यात मुख्य सूत्रधार पकडले जातात का, साठ्याचा स्त्रोत उघड होतो का, आणि हे रॅकेट कायमचं बंद होतं का, यावर. तोपर्यंत बुलढाणा जिल्ह्यातील इतर तालुक्यांतही अशाच धाडींची शक्यता नाकारता येत नाही, आणि जिल्ह्याचं लक्ष आता या तपासाच्या पुढच्या टप्प्याकडे लागलं आहे.
