शेतकऱ्यांसाठी मोठी बातमी! बुलढाण्यात आता मोबाईलवर खत बुकिंग, ‘FFS’ प्रणालीद्वारे QR कोड दाखवून मिळणार अनुदानित खत

सिंदखेड राजा तालुक्यातील साखरखेर्डा येथे प्रगत शेतकरी कृषी सेवा केंद्र आणि तिरुपती कृषी सेवा केंद्रात या प्रणालीचा शुभारंभ करण्यात आला. तालुका कृषी अधिकारी जितेंद्र सानप, सचिन खरात, केंद्रचालक दिलीप लखोटिया आणि महाधन कंपनीच्या प्रतिनिधींच्या उपस्थितीत सावंगी माळी येथील शेतकरी गजानन मोतीराम काळे आणि वरुडी येथील प्रकाश जनार्दन गवई यांना या प्रणालीद्वारे खत विक्री करण्यात आली.

बुलढाणा जिल्ह्यात मोबाईलवर खत बुकिंग करण्याची ही सुविधा सुरू झाल्यामुळे खत खरेदीची प्रक्रिया अधिक सोपी आणि नियोजनबद्ध होण्याची अपेक्षा आहे. विशेषतः खतांचा साठा उपलब्ध आहे की नाही, याची माहिती घेण्यासाठी वारंवार दुकानात जाण्याची गरज कमी होऊ शकते. मात्र, प्रत्यक्ष सुविधा संबंधित विक्रेत्याकडे उपलब्ध असणे आणि शेतकऱ्याची नोंदणी पूर्ण असणे आवश्यक राहील.

FFS प्रणालीद्वारे खत बुकिंग कसे करायचे?

या डिजिटल प्रणालीत शेतकऱ्यांना मोबाईल ॲपच्या माध्यमातून जवळच्या खत विक्रेत्याकडील उपलब्ध साठ्याची माहिती पाहता येईल. आवश्यक खत निवडल्यानंतर बुकिंगची प्रक्रिया पूर्ण करावी लागेल. त्यानंतर शेतकऱ्याला युनिक QR कोड आणि टोकन क्रमांक मिळेल. संबंधित कृषी सेवा केंद्रात हा कोड दाखवल्यानंतर खत खरेदीची प्रक्रिया पूर्ण करता येईल.

या प्रणालीचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांनी सर्वप्रथम आधार कार्डाशी मोबाईल क्रमांक संलग्न असल्याची खात्री करावी. तसेच आवश्यक फार्मर आयडी, आधारशी जोडलेल्या मोबाईल क्रमांकावर येणारा OTP आणि जमिनीच्या नोंदींसंबंधीची माहिती तयार ठेवावी. ॲपमध्ये गाव, जिल्हा, सर्व्हे क्रमांक, जमिनीचे क्षेत्रफळ आणि घेतलेल्या पिकाची माहिती भरून आवश्यक पडताळणी पूर्ण करावी लागू शकते.

QR कोड फक्त 72 तास वैध

FFS प्रणालीमध्ये खत बुकिंग केल्यानंतर मिळणारा QR कोड किंवा टोकन क्रमांक तीन दिवस म्हणजेच 72 तासांपर्यंत वैध राहणार असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. त्यामुळे बुकिंग केल्यानंतर शेतकऱ्यांनी निर्धारित कालावधीत संबंधित विक्रेत्याकडून खत खरेदी करणे महत्त्वाचे आहे. मुदत संपल्यास पुढील प्रक्रियेसाठी ॲपवरील सूचना किंवा संबंधित विक्रेत्याचे मार्गदर्शन घ्यावे.

शेतकऱ्याऐवजी दुसरी व्यक्ती खत खरेदी करण्यासाठी जाणार असल्यास त्या प्रतिनिधीसाठी आधार कार्ड, मोबाईल क्रमांक आणि आवश्यक QR कोड सोबत ठेवण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. प्रत्यक्ष खरेदीवेळी कोणती अतिरिक्त कागदपत्रे आवश्यक आहेत, याची माहिती संबंधित कृषी सेवा केंद्राकडून आधीच घ्यावी.

या प्रणालीचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे शेतातील क्षेत्रफळ आणि निवडलेल्या पिकाच्या आधारे आवश्यक खतांच्या शिफारसीची माहिती उपलब्ध होण्याची सुविधा. यामुळे पीकनिहाय खतांचे नियोजन करणे शेतकऱ्यांना सोपे होऊ शकते. खत वितरणातील पारदर्शकता वाढवणे, उपलब्ध साठ्याची माहिती मिळवणे आणि वितरणातील अनियमितता कमी करण्यास मदत करणे, हे या डिजिटल व्यवस्थेचे महत्त्वाचे उद्देश आहेत.

सध्या कृषी सेवा केंद्रांवर ई-पॉस मशीनच्या माध्यमातून अनुदानित खतांची विक्री केली जाते. नव्या FFS प्रणालीमुळे या प्रक्रियेला मोबाईल-आधारित बुकिंगची जोड मिळणार आहे. महाराष्ट्रात टप्प्याटप्प्याने ही प्रणाली लागू करण्यात येत असून, 22 ऑक्टोबरपासून बुलढाणा जिल्ह्यासह राज्यातील उर्वरित भागांत तिची अंमलबजावणी सुरू होत असल्याची माहिती देण्यात आली आहे.

सिंदखेड राजा तालुक्यातील शेतकऱ्यांनी या नव्या सुविधेचा लाभ घेण्यासाठी आवश्यक नोंदणी पूर्ण करावी, आधारशी मोबाईल क्रमांक जोडलेला असल्याची खात्री करावी आणि ॲपवरील सूचनांचे पालन करावे, असे आवाहन तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयाकडून करण्यात आले आहे. खत बुकिंग करण्यापूर्वी जवळच्या कृषी सेवा केंद्रात FFS सुविधा सुरू आहे का, हे तपासून घेणेही उपयुक्त ठरेल.

शेतकऱ्यांसाठी थोडक्यात महत्त्वाचे मुद्दे:

• मोबाईल ॲपवर उपलब्ध खतसाठ्याची माहिती तपासा.
• आवश्यक खताचे बुकिंग करून QR कोड किंवा टोकन क्रमांक मिळवा.
• QR कोड मिळाल्यानंतर 72 तासांच्या आत खरेदी करा.
• आधारशी मोबाईल क्रमांक जोडलेला असल्याची खात्री करा.
• फार्मर आयडी आणि जमिनीच्या नोंदींची माहिती तयार ठेवा.
• नोंदणी किंवा खरेदीविषयी अडचण असल्यास संबंधित कृषी सेवा केंद्राशी संपर्क साधा.

बुलढाणा जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांसाठी मोबाईलवर खत बुकिंगची ही सुविधा किती उपयुक्त ठरते, हे प्रत्यक्ष अंमलबजावणीनंतर स्पष्ट होईल. मात्र, खत खरेदीचे नियोजन आधीच करता येणे आणि उपलब्ध साठ्याची माहिती मिळणे यामुळे शेतकऱ्यांचा वेळ वाचण्यास मदत होऊ शकते.

अधिकृत माहितीसाठी: FFS ॲपमधील सूचना, संबंधित कृषी सेवा केंद्र किंवा कृषी विभागाच्या अधिकाऱ्यांकडून नोंदणी व खरेदीची अद्ययावत प्रक्रिया तपासून घ्या.