चारा छावण्या सुरू करा : पावसाअभावी बुलढाणा जिल्ह्यात चारा संकट तीव्र, शिवसेनेचे तहसीलदारांना निवेदन

चिखली | विशाल गवई 

यंदा पावसाने बुलढाणा जिल्ह्याकडे जवळपास पाठच फिरवली आणि त्याची झळ आता थेट शेतकऱ्यांच्या गोठ्यात पोहोचली आहे. माणसाला पाणी आणि जनावराला चारा मिळाला नाही, तर शेतकरी कुठे जाणार? याच प्रश्नातून शिवसेनेचे उपजिल्हाप्रमुख शिवाजीराव देशमुख यांच्या नेतृत्वात चिखली तहसीलदारांना निवेदन देऊन जिल्ह्यात शासकीय चारा छावण्या तातडीने सुरू करण्याची मागणी करण्यात आली.

निवेदनात स्पष्ट म्हटले आहे की, अत्यल्प पावसामुळे जिल्ह्यात दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण झाली असून चारा आणि पाण्याची टंचाई दिवसेंदिवस गडद होत आहे. शेतातील पिके पावसाअभावी वाळून गेली आहेत. जी पिके हातात येतील अशी आशा होती, त्यांचे उत्पन्नच नाही, तर जनावरांसाठी लागणारा कडबा, कुटार आणि हिरवा चाराही उरलेला नाही.

जरा शेतकऱ्याच्या नजरेतून पाहा. ज्याच्याकडे दोन बैल, दोन गायी आणि एखादी म्हैस आहे, त्याला रोज किती चारा लागतो? एका जनावराला साधारणपणे दररोज अनेक किलो वैरण आणि भरपूर पाणी लागते. शेत कोरडे पडले की हा सगळा चारा बाजारातून विकत घ्यावा लागतो. पीक हातचे गेले, उत्पन्न बुडाले आणि वरून चाऱ्यावर रोजचा खर्च, अशी दुहेरी कोंडी सध्या अनेक कुटुंबे सहन करत आहेत.

निवेदनातला सर्वात वेदनादायक मुद्दा म्हणजे काही ठिकाणी शेतकऱ्यांना जनावरे अक्षरशः कवडीमोल भावात बाजारात विकण्याची वेळ आली आहे. ज्या बैलजोडीने वर्षानुवर्षे शेत नांगरले, ज्या गायीच्या दुधावर घराचा रोजचा खर्च भागतो, ती जनावरे चारा परवडत नाही म्हणून विकावी लागणे ही केवळ आर्थिक हानी नाही. ते शेतकऱ्याच्या घरातले एक माणूस दूर जाण्यासारखे असते. आज स्वस्तात विकलेले जनावर पाऊस आल्यानंतर दुप्पट किमतीत परत घ्यावे लागते, हे शेतकऱ्यांना चांगले ठाऊक आहे, पण पर्याय उरत नाही.

अशा वेळी चारा छावण्या का महत्त्वाच्या ठरतात, याचा अनुभव महाराष्ट्राने यापूर्वीच्या दुष्काळी वर्षांत घेतला आहे. २०१२-१३ आणि २०१८-१९ च्या दुष्काळात राज्यातील अनेक भागांत शासकीय चारा छावण्या उभारल्या गेल्या होत्या. तिथे जनावरांना चारा, पाणी आणि निवारा एकाच ठिकाणी मिळाला. त्यामुळे शेतकऱ्यांना जनावरे विकावी लागली नाहीत आणि पाऊस आल्यावर पुन्हा शेती व दुग्धव्यवसाय उभा करणे सोपे झाले. बुलढाणा जिल्ह्यात सोयाबीन, कापूस, तूर, ज्वारी ही प्रमुख पिके आहेत आणि पशुपालन हा अनेक घरांचा जोडधंदा आहे. म्हणूनच इथे चारा छावण्या हा केवळ मदतीचा विषय नाही, तर उपजीविका वाचवण्याचा प्रश्न आहे.

निवेदनात शासनाने या गंभीर परिस्थितीची तातडीने दखल घ्यावी, प्रत्यक्ष पाहणी करावी आणि पाहणीनंतर बुलढाणा जिल्ह्यात शासकीय चारा छावण्या सुरू कराव्यात, अशी ठाम मागणी करण्यात आली आहे. विशेष म्हणजे ही मागणी केवळ कागदावर न ठेवता निवेदनाची प्रत जिल्हाधिकाऱ्यांनाही देण्यात आली आहे, जेणेकरून निर्णय घेणाऱ्या पातळीपर्यंत शेतकऱ्यांचा आवाज थेट पोहोचेल.

हे निवेदन देताना उपजिल्हाप्रमुख शिवाजीबापू देशमुख यांच्यासह महिला जिल्हाप्रमुख मायाताई मस्के, चिखली तालुकाप्रमुख गजानन मोरे, कपिल खेडेकर, उपजिल्हाप्रमुख (महिला आघाडी) कल्पनाताई बोधेकर, शिवाजी शिराळे, उपशहरप्रमुख अमर काळे, छोटू कांबळे, शहर संघटक पांडा अण्णा जेठे, अभी वीर, विशाल इंगळे, योगेश गवई, महेश बोधेकर, निलेश रक्ताडे, सचिन चोरघडे, सागर झगरे आदी शिवसैनिक आणि शेतकरी उपस्थित होते. शेतकऱ्यांची प्रत्यक्ष उपस्थिती हे या मागणीमागची तीव्रता दाखवणारे होते.

आता नजर प्रशासनाच्या पुढच्या पावलाकडे आहे. दुष्काळसदृश परिस्थितीत वेळ हा सर्वात महत्त्वाचा घटक असतो. चारा संपल्यावर छावणी सुरू झाली, तर तोपर्यंत अनेक जनावरे बाजारात गेलेली असतात. त्यामुळे पाहणी, गरजेचे सर्वेक्षण आणि निर्णय या तिन्ही गोष्टी वेगाने झाल्या तरच या मागणीचा खरा फायदा शेतकऱ्यांना मिळेल. दरम्यान, शेतकऱ्यांनी आपल्या गावातील जनावरांची संख्या, चाऱ्याची उपलब्धता आणि पाण्याची स्थिती याची माहिती ग्रामपंचायत व पशुसंवर्धन विभागाकडे नोंदवून ठेवणे उपयुक्त ठरू शकते, कारण छावणी सुरू करताना हीच आकडेवारी आधार बनते.

इतर ताज्या घडामोडींसाठी kattanews.in चे मुख्य पृष्ठ पाहा आणि बुलढाणा जिल्ह्यातील आणखी बातम्या वाचा.