नागपूर/अमरावती : माधव भांदुर्गे
विदर्भातील शेतकरी आणि शेतमजुरांचे प्रश्न गेल्या अनेक वर्षांपासून जैसे थे आहेत.कर्जबाजारीपणा, हमीभावाचा तुटवडा, अवकाळी पावसाने झालेलं नुकसान आणि आत्महत्यांचं वाढतं प्रमाण. या पार्श्वभूमीवर काँग्रेसचे स्थानिक नेते सुबोध सावजी यांनी थेट काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनाच विदर्भात येण्याचं आवाहन केलं आहे. त्यांची मागणी आहे की, राहुल गांधी यांनी विदर्भात येऊन ‘किसान एवं खेत मजदूरों की आवाज’ या नावाने खास कार्यक्रम आयोजित करावा आणि शेतकरी-शेतमजुरांचे प्रश्न थेट ऐकून घ्यावेत.
सुबोध सावजी यांनी सांगितलं की, विदर्भातील शेतकरी हा नेहमीच राजकीय चर्चेचा विषय राहिला आहे, पण प्रत्यक्ष जमिनीवर उतरून त्यांचे प्रश्न समजून घेणारे नेते फार कमी आहेत. कापूस आणि सोयाबीन उत्पादक शेतकऱ्यांना गेल्या काही हंगामांत अपेक्षित भाव मिळालेला नाही. बाजारात कापसाचा भाव उत्पादन खर्चाच्या तुलनेत कमी राहिल्यामुळे अनेक शेतकरी कुटुंबं आर्थिक अडचणीत सापडली आहेत. अशा परिस्थितीत केवळ आश्वासनं नकोत, तर प्रत्यक्ष संवाद हवा, अशी भूमिका सावजी यांनी मांडली.
विदर्भातील यवतमाळ, अमरावती, अकोला, बुलढाणा आणि वर्धा या जिल्ह्यांमध्ये शेतकरी आत्महत्यांचं प्रमाण हा नेहमीच चिंतेचा विषय राहिला आहे. शेतमजुरांची अवस्थाही फारशी वेगळी नाही रोजगार हमी योजनेवरचं काम अनियमित मिळतं, मजुरी वेळेवर हातात पडत नाही आणि हंगामाबाहेरच्या काळात हाताला काम नसतं. या दोन्ही वर्गांचे प्रश्न एकत्रितपणे मांडण्यासाठीच ‘किसान एवं खेत मजदूरों की आवाज’ या कार्यक्रमाची संकल्पना पुढे आणली गेली आहे.
राहुल गांधी यांनी यापूर्वीही देशभरातील शेतकरी आंदोलनांना पाठिंबा दिला आहे आणि भारत-अमेरिका व्यापार कराराच्या मुद्द्यावर शेतकरी नेत्यांसोबत थेट बैठकाही घेतल्या आहेत. हरियाणातील मदिना गावात एका शेतकरी कुटुंबाशी त्यांचे वैयक्तिक ऋणानुबंध जोडले गेल्याचंही अलीकडेच पाहायला मिळालं. याच पार्श्वभूमीवर विदर्भातील कार्यकर्त्यांना अपेक्षा आहे की, महाराष्ट्रातील शेतकरी संकटाकडेही तितक्याच गांभीर्याने लक्ष दिलं जावं.
स्थानिक पातळीवर काँग्रेस कार्यकर्त्यांमध्ये या मागणीला पाठिंबा मिळताना दिसत आहे. अनेकांचं म्हणणं आहे की, विदर्भ हा राज्याच्या एकूण कृषी अर्थव्यवस्थेचा कणा असूनही इथल्या शेतकऱ्यांच्या पदरी केवळ आश्वासनंच पडतात. सिंचनाच्या सुविधांचा अभाव, पीक विम्याची किचकट प्रक्रिया आणि बाजार समित्यांमधील दलालांचा हस्तक्षेप हे प्रश्न वर्षानुवर्षं तसेच आहेत. अशा स्थितीत राष्ट्रीय पातळीवरील नेत्याने प्रत्यक्ष भेट देऊन संवाद साधला, तर या प्रश्नांना व्यापक प्रसिद्धी मिळून सरकारवर दबाव वाढू शकतो, असं जाणकारांचं मत आहे.
शेतमजुरांच्या बाजूने बोलताना सावजी यांनी असंही नमूद केलं की, शेतकरी आणि शेतमजूर हे दोघेही एकाच व्यवस्थेचे बळी आहेत. फरक इतकाच की एकाकडे जमीन आहे आणि दुसऱ्याकडे फक्त श्रम. त्यामुळे कोणत्याही कार्यक्रमात या दोन्ही घटकांना समान महत्त्व द्यायला हवं, अशी त्यांची स्पष्ट भूमिका आहे.
आता हा कार्यक्रम प्रत्यक्षात कधी आणि कुठे होणार, राहुल गांधी विदर्भ दौऱ्याला कधी येणार, याबाबत अद्याप अधिकृत घोषणा झालेली नाही. पण स्थानिक पातळीवर या मागणीने राजकीय वर्तुळात चर्चा सुरू केली आहे, हे नक्की.
तुम्हाला काय वाटतं विदर्भातील शेतकरी-शेतमजुरांचे प्रश्न सोडवण्यासाठी असा थेट संवाद खरंच उपयोगी ठरेल का? तुमचं मत आणि विदर्भातील शेतीशी संबंधित अनुभव आम्हाला नक्की कळवा.
