मेहकर | माधव भांदुर्गे
ही काही ठरवून केलेली किंवा आधीच जाहीर झालेली तपासणी नव्हती. अन्न सुरक्षा अधिकारी अक्षय भोपाळे यांच्या नेतृत्वाखाली टीमने डेअरीत प्रवेश केला आणि थेट दूध व खव्याच्या साठ्याची पाहणी सुरू केली. अशा अचानक धाडींमागचं कारण साधं आहे. जर आधी सूचना दिली, तर भेसळयुक्त माल लपवला जाऊ शकतो. त्यामुळे FDA टीम नेहमी अनपेक्षित वेळीच अशा ठिकाणी पोहोचते, आणि डोणगावातही तेच घडलं.
तपासणीदरम्यान डेअरीत उपलब्ध असलेले दूध आणि खवा यांचे नमुने घेण्यात आले. हे नमुने नियमानुसार सील करून सुरक्षित पॅकिंगमध्ये ठेवण्यात आले, जेणेकरून वाहतुकीदरम्यान त्यात कोणताही बदल होऊ नये. त्यानंतर हे नमुने पुढील तपासणीसाठी शासकीय प्रयोगशाळेत रवाना करण्यात आले. आता खरी उत्सुकता आहे ती या प्रयोगशाळा अहवालाची कारण त्यातूनच स्पष्ट होईल की दूध आणि खव्यात भेसळ आहे की नाही.
इथे एक गोष्ट लक्षात घेण्यासारखी आहे सध्या तरी कोणताही अंतिम निष्कर्ष निघालेला नाही. नमुने जप्त होणं म्हणजे लगेच भेसळ सिद्ध होणं असा अर्थ काढणं घाईचं ठरेल. पण हो, ही कारवाई एवढी नक्की सांगते की प्रशासन दुग्ध व्यवसायावर बारीक लक्ष ठेवून आहे, आणि कुठेही गडबड आढळल्यास सोडलं जाणार नाही.
खवा हा पदार्थ महाराष्ट्रातल्या प्रत्येक घरात सण-उत्सवाच्या काळात हमखास वापरला जातो. गणेशोत्सव, दिवाळी, लग्नसराई या सगळ्या प्रसंगी पेढे, बर्फी, गुलाबजाम यांसाठी खवा लागतोच. आणि नेमकं याच पदार्थात भेसळ होण्याची शक्यता सगळ्यात जास्त असते, कारण खव्यात पाम तेल, स्टार्च किंवा डिटर्जंटसारखे घटक मिसळून त्याचं वजन आणि टिकाऊपणा वाढवला जातो. यापूर्वी विदर्भातील अनेक भागांत अशा प्रकारच्या भेसळीच्या घटना समोर आल्या आहेत, जिथे सणासुदीच्या काळात मागणी वाढल्यावर काही व्यावसायिक शॉर्टकट वापरतात. त्यामुळे डोणगाव FDA कारवाई ही केवळ एका डेअरीपुरती मर्यादित बातमी नसून, संपूर्ण परिसरातील ग्राहकांच्या आरोग्याशी थेट निगडित विषय आहे.
अन्न निरीक्षक अक्षय भोपाळे यांनी स्पष्ट केलं आहे की, प्रयोगशाळा अहवालात जर भेसळ, गुणवत्ता त्रुटी किंवा अन्न सुरक्षा नियमांचं उल्लंघन आढळलं, तर अन्न सुरक्षा आणि मानके कायद्यांतर्गत (FSSAI कायदा) कठोर कायदेशीर कारवाई केली जाईल. या कायद्यानुसार दंड, परवाना रद्द होणं, आणि गंभीर प्रकरणांत फौजदारी कारवाईपर्यंत पावलं उचलली जाऊ शकतात. त्यामुळे संबंधित डेअरी चालकांसाठी हा अहवाल निर्णायक ठरणार आहे.
डोणगाव आणि आसपासच्या गावांतील नागरिकांमध्ये या कारवाईमुळे संमिश्र प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत. काहींना वाटतं की असं तपासणी सत्र नियमितपणे व्हायला हवं, जेणेकरून भेसळखोरांना वेसण बसेल. तर काही स्थानिक व्यावसायिक अशा अचानक धाडींमुळे व्यवसायावर होणाऱ्या परिणामाबद्दल चिंता व्यक्त करत आहेत. पण एक गोष्ट नक्की या कारवाईने दुग्ध व्यवसायिकांना एक स्पष्ट इशारा दिला आहे की गुणवत्तेशी तडजोड खपवून घेतली जाणार नाही.
ग्राहक म्हणून आपणही काही साध्या गोष्टी लक्षात ठेवू शकतो. दूध किंवा खवा खरेदी करताना शक्यतो ओळखीच्या आणि विश्वासार्ह विक्रेत्याकडूनच घ्या. खव्याचा रंग नैसर्गिकपेक्षा जास्त पांढरा किंवा जास्त चमकदार वाटत असेल, किंवा त्याला विचित्र वास येत असेल, तर तो टाळलेलाच बरा. तसंच शक्य असल्यास पावती घेण्याची सवय ठेवा, जेणेकरून काही तक्रार असल्यास पुरावा हाताशी राहील.
प्रयोगशाळेचा अहवाल येईपर्यंत डोणगाव परिसरातील नागरिकांचं लक्ष या प्रकरणाकडे लागून राहणार आहे. अहवालात नेमकं काय समोर येतं आणि प्रशासन पुढे काय भूमिका घेतं, यावरच या कारवाईचं पुढचं स्वरूप ठरणार आहे. तोपर्यंत मात्र एक गोष्ट स्पष्ट झाली आहे — मेहकर तालुक्यातील दुग्ध व्यवसायावर FDAची नजर आता आधीपेक्षा जास्त तीक्ष्ण झाली आहे.
अशाच स्थानिक आणि महत्त्वाच्या बातम्या सर्वात आधी मिळवण्यासाठी आमच्या व्हॉट्सअॅप ग्रुपमध्ये सामील व्हा.
तुमच्या परिसरात दूध किंवा खव्याच्या भेसळीबाबत काही अनुभव असेल, तर आम्हाला कमेंटमध्ये kattanews.in लाख नक्की कळवा तुमच्या माहितीमुळे इतर वाचकही सतर्क राहू शकतील.
