मनोहर खंदारे| देऊळगाव राजा
बुलढाणा जिल्ह्यातील देऊळगाव राजा परिसरात सध्या एकाच विषयाची जोरदार चर्चा आहे. जंगलात मोठ्या प्रमाणात मसाला फेकून दिल्याचे सांगितले जात असून, त्याची किंमत तब्बल दोन कोटी रुपये असल्याचा दावा केला जात आहे. ही बातमी तोंडोतोंडी पसरताच नागरिकांच्या मनात अनेक प्रश्न उभे राहिले आहेत. मात्र, हा मसाला नेमका कोणता होता, तो कोणी टाकला आणि या दाव्यात किती तथ्य आहे, याबाबत अधिकृत माहिती अद्याप समोर आलेली नाही.
या चर्चेला आणखी एक संदर्भ जोडला जात आहे. काही दिवसांपूर्वीच देऊळगाव राजा तालुक्यातील पिंपळनेर येथे अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) दोन मसाला उत्पादक आस्थापनांवर कारवाई केली होती. त्यामुळे जंगलात मसाला फेकल्याच्या चर्चेचा त्या कारवाईशी काही संबंध आहे का, असा प्रश्न लोक विचारत आहेत. मात्र, दोन्ही घटना एकमेकांशी जोडलेल्या असल्याची अधिकृत पुष्टी सध्या उपलब्ध नाही.
पिंपळनेरमधील कारवाईचे तपशील पाहिले, तर प्रकरणाची गंभीरता लक्षात येते. अन्न व औषध प्रशासनाने २५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मे. जनता सेवा मिरची मसाला इंडस्ट्रीज आणि मे. अनोखे फूड्स अँड स्पाइसेस या दोन आस्थापनांची तपासणी केली. उपलब्ध वृत्तांनुसार, या कारवाईत एकूण ४७,८८५ किलो मसाल्यांचा साठा जप्त करण्यात आला असून त्याची एकत्रित किंमत सुमारे ६० लाख ८९ हजार ६४६ रुपये आहे. दोन्ही आस्थापनांचे अन्न व्यवसाय परवाने निलंबित करण्यात आले आणि काही मसाल्यांचे नमुने प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठवण्यात आले.
तपासणीदरम्यान अस्वच्छता, मांजर, कबुतरे आणि कीटकांचा वावर, कीटक नियंत्रणातील त्रुटी, कामगारांच्या वैद्यकीय तपासणीच्या नोंदींचा अभाव आणि अन्नपदार्थांच्या प्रयोगशाळा चाचण्यांचे अहवाल उपलब्ध नसणे, अशा बाबी निदर्शनास आल्याचे वृत्त आहे. एखाद्या घरात आपण रोज वापरतो तो तिखट-मसाला अशा वातावरणात तयार होत असेल, तर सामान्य ग्राहकाला काळजी वाटणे साहजिक आहे. म्हणूनच अशा कारवायांकडे गावागावात बारकाईने लक्ष दिले जाते.
मात्र, इथे एक गोष्ट स्पष्टपणे समजून घ्यायला हवी. कारवाईत साठा जप्त झाला, याचा अर्थ तो सर्वच मसाला भेसळयुक्त किंवा आरोग्यासाठी असुरक्षित आहे, असा होत नाही. नमुन्यांचे प्रयोगशाळा अहवाल आणि प्रशासनाचे अंतिम निष्कर्ष समोर आल्यानंतरच त्याबाबत ठोस बोलता येईल. तोपर्यंत अफवांवर विश्वास ठेवण्याऐवजी अधिकृत माहितीची वाट पाहणे शहाणपणाचे ठरेल.
आता जंगलातील कथित मसाल्याकडे येऊ. दोन कोटींचा मसाला फेकला गेला, ही संख्या मोठी आहे आणि तिचा आधारही अजून स्पष्ट नाही. हा आकडा अंदाजावर आधारित आहे की एखाद्या कागदपत्रावर, याबद्दलही माहिती उपलब्ध नाही. मसाल्याचा प्रकार काय होता, तो किती प्रमाणात होता, तो कोणत्या वाहनातून आणला गेला आणि नेमक्या कोणत्या ठिकाणी टाकला गेला, या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरे अजून मिळालेली नाहीत. त्यामुळे हा मसाला पिंपळनेरच्या कारवाईतील साठ्याचाच भाग आहे, असे म्हणण्यासाठी आज तरी पुरेसा आधार नाही.
जर मसाला खरोखर जंगलात टाकला गेला असेल, तर तो कोणी, कोणत्या कारणाने आणि कोणाच्या परवानगीने टाकला, हे तपासातून पुढे येणे आवश्यक आहे. खराब झालेला किंवा नमुन्यांसाठी राखून ठेवलेला माल असेल, तर त्याची विल्हेवाट नियमानुसार लावण्याची जबाबदारी कोणाची, हाही मुद्दा चर्चेत येतो. संबंधित विभागांना याची कल्पना होती का, हा प्रश्नही अनुत्तरित आहे.
पर्यावरणाचा विचार केला, तरी हा विषय दुर्लक्षित करण्यासारखा नाही. जंगल परिसरात अन्नपदार्थ किंवा रासायनिक घटक मिसळलेला मसाला टाकला गेल्यास त्याचा परिणाम माती, पाणी आणि वन्यजीवांवर होऊ शकतो. प्राण्यांनी तो खाल्ला, तर त्यांच्या आरोग्यावरही परिणाम होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. त्यामुळे महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ आणि वन विभाग या प्रकरणात काय भूमिका घेतात, याकडे स्थानिकांचे लक्ष लागले आहे.
देऊळगाव राजा आणि परिसरातील नागरिकांसाठी हा केवळ चर्चेचा विषय नाही, तर रोजच्या जेवणातील सुरक्षिततेचा प्रश्न आहे. बाजारात मिळणारा मसाला कोणत्या ठिकाणी तयार झाला, तो किती स्वच्छ वातावरणात बनला, याची खात्री सामान्य माणसाला कशी मिळणार, हा खरा मुद्दा आहे. म्हणूनच अन्न व औषध प्रशासन आणि स्थानिक यंत्रणांकडून स्पष्ट, वेळेवर आणि पारदर्शक माहिती मिळणे गरजेचे आहे.
सध्याची स्थिती थोडक्यात अशी आहे. जंगलात मसाला फेकल्याच्या दाव्याला अधिकृत दुजोरा मिळालेला नाही. ठिकाण, प्रमाण आणि जबाबदार व्यक्ती यांची माहिती समोर आलेली नाही. पिंपळनेरच्या कारवाईशी याचा संबंध असल्याचे सिद्ध झालेले नाही. त्यामुळे दोन कोटींचा मसाला फेकल्याची चर्चा आणि FDA कारवाईशी त्याचा संभाव्य संबंध, याकडे सध्या अपुष्ट माहिती म्हणूनच पाहणे योग्य ठरेल. अधिकृत माहिती हाती येताच या प्रकरणाचा पुढील तपशील प्रसिद्ध केला जाईल.
तुमच्या गावात किंवा परिसरात या प्रकरणाशी संबंधित काही माहिती, फोटो किंवा व्हिडिओ असतील, तर ते आमच्यापर्यंत पोहोचवा. देऊळगाव राजा आणि बुलढाणा जिल्ह्यातील प्रत्येक ताजी घडामोड सर्वात आधी मिळवण्यासाठी KattaNews.in सोबत जोडलेले राहा आणि खालील बटणावरून आमच्या WhatsApp ग्रुपमध्ये सहभागी व्हा.
