शेतकऱ्यांना दिवाळीपूर्वी ₹5,000 मदत मिळणार ? 33% नुकसानाची अट आणि मदतीबाबत महत्त्वाची अपडेट

समाधान सरकटे| कट्टा न्यूज नेटवर्क 

महाराष्ट्रातील दुष्काळाच्या झळा सोसणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी दिवाळीपूर्वी ₹5,000 मदत हा मोठा आधार ठरणार कि शेतकऱ्यांच्या तोंडाला पाने पुसली जाणार . मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी 14 ऑक्टोबर रोजी मंत्रिमंडळ बैठकीनंतर घोषणा केली की, दुष्काळग्रस्त तालुक्यांतील शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात दिवाळीपूर्वी 5 हजार रुपयांची अग्रीम रक्कम जमा केली जाईल. पण ही रक्कम नेमकी कोणाला मिळणार, किती नुकसान झाले तर पात्रता मिळते आणि पैसे प्रत्यक्षात कधी येणार, हे प्रश्न आज प्रत्येक गावात विचारले जात आहेत.

यंदा खरीप हंगामात पावसाने मोठी ओढ दिली. सुरुवातीला 265 तालुके दुष्काळग्रस्त जाहीर झाले. त्यानंतर तक्रारींची तपासणी करून आणखी तालुके यादीत जोडण्यात आले. मदत व पुनर्वसन मंत्री मकरंद जाधव-पाटील यांच्या माहितीनुसार, पहिल्या आणि दुसऱ्या ट्रिगरचे निकष पूर्ण करणारे 304 तालुके अधिकृतपणे दुष्काळग्रस्त घोषित झाले आहेत. काही वृत्तांत हीच संख्या 305 अशीही सांगितली आहे. राज्यातील एकूण 358 तालुक्यांपैकी हा आकडा 85 टक्क्यांपेक्षा जास्त आहे, यावरून संकट किती व्यापक आहे हे लक्षात येते.

मग ही अग्रीम मदत का?

कारण पूर्ण पंचनामे, शासकीय प्रक्रिया आणि केंद्राकडून होणारी पाहणी यांना वेळ लागतो. तोपर्यंत शेतकरी कर्ज, बी-बियाणे आणि घरखर्चाच्या ओझ्याखाली दबलेला असतो. त्यामुळे सरकारने आधी तातडीची रक्कम द्यायची आणि उर्वरित नुकसानभरपाई नंतर द्यायची, असा मार्ग निवडला आहे. मुख्यमंत्र्यांच्या म्हणण्यानुसार, यापूर्वी अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना अनेकदा जेमतेम 1,000 रुपयांच्या आसपास मदत मिळायची. आता प्रत्येक पात्र शेतकऱ्याला किमान 5,000 रुपये मिळतील. ही रक्कम नुकसान भरून काढण्यासाठी पुरेशी नाही, हेही त्यांनी स्पष्टपणे मान्य केले आहे.

या योजनेची व्याप्ती मोठी आहे. वृत्तांनुसार, सुमारे 6,000 कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित असून साधारण 1.10 ते 1.20 कोटी शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात ही रक्कम थेट जमा होणार आहे. म्हणजे मध्यस्थ नाही, कमिशन नाही आणि कोणाच्या हातातून जाण्याची गरज नाही. फक्त खाते आणि नोंदी व्यवस्थित हव्यात.

आता 33 टक्क्यांच्या अटीबद्दल.

पीक नुकसानभरपाईच्या शासकीय निकषांत 33 टक्के किंवा त्याहून जास्त नुकसान झालेले असणे ही सर्वसाधारण अट असते. उदाहरणार्थ, एखाद्या शेतकऱ्याचे दोन एकर सोयाबीन पावसाअभावी अर्ध्यापेक्षा जास्त वाया गेले आणि त्याचा पंचनामा झाला असेल, तर तो या निकषात सहज बसतो. पण ज्याच्या शेताचे नुकसान कमी नोंदले गेले किंवा पंचनामाच झाला नाही, त्याला अडचण येऊ शकते. अग्रीम मदतीचे अंतिम निकष शासन निर्णयात (GR) काय आहेत, तेच अधिकृत मानले जातील. त्यामुळे केवळ सोशल मीडियावरील पोस्टवर विश्वास ठेवू नका.

पंचनाम्यांची स्थिती पाहता प्रशासनाने बराच पल्ला गाठला आहे. 15 ऑक्टोबरपर्यंतच्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, पहिल्या ट्रिगरमधील 265 तालुक्यांत पिकांच्या नुकसानीचे सुमारे 83 टक्के पंचनामे पूर्ण झाले आहेत. तरीही तुमच्या गटातील किंवा शेतातील पंचनामा झाला आहे की नाही, हे स्वतः तलाठी किंवा कृषी सहाय्यकाकडे जाऊन खात्री करणे शहाणपणाचे ठरेल. कारण यादीत नाव नसले, तर पैसे येण्यास उशीर होऊ शकतो.

मदतीच्या रकमेवरून विरोधी पक्षांनी आणि काही शेतकऱ्यांनी टीका केली आहे. त्यांच्या मते, वाढलेला उत्पादन खर्च पाहता 5,000 रुपये अपुरे आहेत. सरकारची बाजू अशी आहे की ही केवळ पहिली मदत आहे, उर्वरित भरपाई पुढे दिली जाईल. दोन्ही बाजू आपापल्या जागी आहेत. शेतकऱ्यासाठी मात्र प्रश्न एकच आहे: दिवाळीच्या आधी हातात पैसे येणार का?

याशिवाय दुष्काळग्रस्त तालुक्यांत 12 सवलती लागू होणार आहेत. यात जमीन महसुलात सूट, कर्जाची पुनर्रचना, कृषिपंपांच्या वीजबिलात दिलासा आणि विद्यार्थ्यांचे परीक्षा शुल्क माफ यांचा समावेश आहे. सहकारी बँका आणि पतसंस्थांना शेतकऱ्यांकडून सक्तीने कर्जवसुली न करण्याचा इशारा देण्यात आला आहे. खासगी बँकांनाही अशाच सूचना देण्याचे काम सुरू असल्याचे सांगितले गेले आहे. मराठवाड्यात भूजल पातळी खाली गेल्याने टँकरने पाणीपुरवठा केला जाणार असून त्यावर जीपीएसद्वारे नजर ठेवली जाईल.

शेतकऱ्यांनी आता काय करावे?

सर्वात आधी तुमचे बँक खाते सुरू आहे का, आधार आणि मोबाईल क्रमांक त्याला जोडलेला आहे का आणि केवायसी पूर्ण आहे का, ते बँकेत जाऊन पाहा. सातबारा, पीक पेरा आणि पंचनाम्याची नोंद तलाठी कार्यालयात तपासा. काही त्रुटी असतील तर आत्ताच दुरुस्त करा, कारण पैसे आल्यावर दुरुस्ती करण्यापेक्षा आधी करणे सोपे असते. आणि एक गोष्ट कायम लक्षात ठेवा: “मदत मिळवून देतो, फक्त OTP सांगा” असे कोणी म्हटले, तर तो फसवणुकीचा प्रयत्न आहे. OTP, पिन किंवा बँकेची गोपनीय माहिती कोणालाही देऊ नका. सरकारी मदतीसाठी कोणीही पैसे मागत नाही.

एकूणच, दिवाळीपूर्वी ₹5,000 मदत ही शेतकऱ्यांच्या डोळ्यांतील चिंता पूर्णपणे पुसणारी नसली, तरी सणाच्या तोंडावर थोडासा श्वास घेण्याइतका आधार नक्कीच देऊ शकते. रक्कम प्रत्यक्ष कधी जमा होणार, याची तारीख शासकीय कार्यवाहीवर अवलंबून आहे. त्यामुळे अधिकृत घोषणा आणि स्थानिक प्रशासनाच्या सूचनांकडे लक्ष ठेवा.