“साहेब, काडही १० किलो भरत नाही; सोयाबीनचे दाणे कोठे शोधणार?” साखरखेर्डा परिसराततील शेतकऱ्यांची व्यथा

साखरखेर्डा : समाधान सरकटे 

“साहेब, सोयाबीनचं काड डोक्यावर घेतलं तरी १० किलो वजन भरत नाही, मग दाणे कुठे शोधायचे?” शेतकऱ्याच्या या एका वाक्यात यंदाच्या साखरखेर्डा दुष्काळाची संपूर्ण कहाणी दडली आहे. हा दुष्काळ फक्त साखरखेर्डा परिसरापुरता नाही, तर संपूर्ण तालुका आणि जिल्हाच दुष्काळाच्या छायेत आहे. शनिवारी, ३ ऑक्टोबर रोजी उपविभागीय अधिकारी प्रा. संजय खडसे यांनी प्रत्यक्ष शेतात उतरून पिकांची पाहणी केली, तेव्हा शेतकऱ्यांनी आपली आपबिती अक्षरशः डोळ्यांत पाणी आणून मांडली.

खडसे यांनी साखरखेर्डा आणि शेंदुर्जन मंडळातील साखरखेर्डा, गुंज, वरोडी, शेवगा जहांगीर, गोरेगाव, तांदुळवाडी आणि शेंदुर्जन या भागांत फिरून पिकांची स्थिती पाहिली. बांधावर उभे राहून शेतकऱ्यांचं म्हणणं ऐकून घेणं, हे अनेकांना यावेळी वेगळं वाटलं, कारण आजवर कागदावरचे आकडे येत होते, पण शेताच्या बांधापर्यंत कोणी येत नव्हतं.

यंदाच्या हंगामाचा प्रवास पाहिला तर शेतकऱ्यांच्या वेदनेचं कारण लगेच लक्षात येतं. जून महिन्यात पाऊसच पडला नाही. जुलैमध्ये समाधानकारक पाऊस झाल्याने पेरणी केलेल्या शेतकऱ्यांना दिलासा मिळाला, पिकं जोमाने उभी राहिली. पण ऑगस्ट आणि सप्टेंबर या दोन्ही महिन्यांत पावसाने पाठ फिरवली. ज्या टप्प्यावर पिकाला पाण्याची सर्वाधिक गरज असते, नेमक्या त्याच वेळी पाणी मिळालं नाही. बहरलेलं सोयाबीन जागच्या जागी कोमेजून गेलं आणि उभं पीक वाळून गेलं.

सोयाबीनची अवस्था सर्वात गंभीर आहे. शेतात उभ्या झाडांना शेंगा आहेत, पण दाणे भरलेले नाहीत. दाणा दिसत नाही, तरीही सोंगणी करावीच लागते. आणि सोंगणीसाठी मजुरी, यंत्र, वाहतूक असा खर्च वेगळाच. काडाचं वजन इतकं हलकं झालंय की ते डोक्यावर घेतलं तरी १० किलो भरत नाही. एकरी दोन क्विंटलचं उत्पादनही मिळालेलं नाही. म्हणजे बियाणं, खत, फवारणी आणि मशागत हा खर्च सोडा, सोंगणीचा खर्चच अंगलट आल्याचं शेतकरी सांगतात.

कपाशीची परिस्थिती वेगळी नाही. पाते लागण्याआधीच कळी गळून पडत आहे. फुलंच लागली नाहीत, तर कापूस येणार कुठून? कपाशी सुकत चालली आहे. “कपाशी जळायला लागली, दिव्यासाठी वात कुठे मिळणार?” ही शेतकऱ्यांची उद्विग्न प्रतिक्रिया ऐकल्यावर शेतकऱ्याच्या हातातोंडाशी आलेला घास पुन्हा एकदा निसर्गाने हिरावून घेतल्याची जाणीव होते.

या वेळी शेतकरी दत्ता गिऱ्हे आणि वामन नाईक यांनी स्पष्ट शब्दांत मागणी केली, की यावर्षी शेतकरी पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाला आहे. आता पाहणी कशाची करता, असा त्यांचा सवाल होता. निवडक शेतांचे नव्हे, तर सरसकट पंचनामे करून शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत द्यावी, अशी मागणी त्यांनी उपविभागीय अधिकारी संजय खडसे यांच्याकडे केली. पंचनामे निवडक झाले, तर एकाच गावातील शेजारी-शेजारच्या शेतकऱ्यांपैकी काहींना मदत मिळते आणि काहींना नाही, ही भीती शेतकऱ्यांच्या मागणीमागे आहे.

खडसे यांनी शेतकऱ्यांना दिलासा देत, एकही शेतकरी पंचनाम्यातून सुटू नये यासाठी तातडीने पावलं उचलली. उपस्थित दोन्ही मंडळांतील ग्राम महसूल अधिकाऱ्यांना त्यांनी जागेवरच आदेश दिले, की सर्वच शेतकरी पंचनाम्यात कसे बसतील याचा विचार करून काम करा आणि येत्या मंगळवारपर्यंत सर्व अहवाल सादर करा. म्हणजे पंचनाम्यांचं काम पुढे ढकललं जाणार नाही, याची एक प्रकारे हमीच मिळाली आहे.

शेतकऱ्यांच्या बोलण्यात एक खंतही जाणवली. या भागात शेतकऱ्यांचे अश्रू पुसण्यासाठी आजवर कोणीही आलं नव्हतं. अशा वेळी संजय खडसे बांधावर गेले, शेतकऱ्यांशी बोलले, त्यांचं सांत्वन केलं. त्यामुळे आपल्या पाठीशी एक कर्तव्यदक्ष अधिकारी उभा आहे, याची जाणीव शेतकऱ्यांना झाली. अर्थात, सांत्वन आणि आश्वासनानंतर आता प्रत्यक्ष मदत शेतकऱ्यांच्या खात्यात कधी पोहोचते, याकडे सर्वांचं लक्ष आहे.

या पाहणीच्या वेळी ग्राम महसूल अधिकारी प्रशांत पोंधे, लखन राजपूत, आनंद राजपूत, गिऱ्हे, शिवानंद वाकदकर, संजय शिंगणे, कृषी अधिकारी छबुलाल कोल्हे, मुन्ना राजपूत, ग्रामपंचायत अधिकारी मनोज मोरे यांच्यासह दोन्ही मंडळांतील ग्राम महसूल अधिकारी उपस्थित होते. कृषी उत्पन्न बाजार समितीचे संचालक दिलीप बेंडमाळी आणि शिवराम मुदमाळी हेही या वेळी हजर होते.

शेतकऱ्यांनी काय लक्षात ठेवावं? पंचनाम्याच्या वेळी तुमच्या शेतात ग्राम महसूल अधिकारी किंवा कृषी सहाय्यक आले नसतील, तर वाट न पाहता तुमच्या गावातील संबंधित अधिकाऱ्याकडे लेखी नोंद द्या. सातबारा उतारा, आधार कार्ड आणि बँक पासबुकची प्रत जवळ ठेवा, कारण मदतीसाठी साधारणपणे याच कागदपत्रांची गरज पडते. नेमकी कोणती कागदपत्रं लागतात, हे तुमच्या ग्राम महसूल अधिकाऱ्याकडून खात्री करून घ्या. आणि शेतातील पिकाचे स्वतः काढलेले फोटो जपून ठेवा, ते नुकसानीचा पुरावा म्हणून उपयोगी पडू शकतात.

साखरखेर्डा दुष्काळाबाबत पुढचे अपडेट्स, पंचनाम्यांचा अहवाल आणि मदतीची घोषणा सर्वात आधी तुमच्यापर्यंत पोहोचवण्याचा आमचा प्रयत्न आहे. तुमच्या गावातील पीक परिस्थिती कशी आहे, ते खाली WhatsApp ग्रुपमध्ये आम्हाला कळवा, तुमचा अनुभव आम्ही प्रशासनापर्यंत पोहोचवू.

👉 कट्टा न्यूजच्या WhatsApp ग्रुपमध्ये जॉईन व्हा

आणखी ताज्या बातम्यांसाठी kattanews.in ला नियमित भेट द्या.