डोणगाव-लोणी गवळीतील पिके करपली, शेतकरी संकटात; पालकमंत्र्यांनी बांधावर येऊन पाहणी करावी, प्रशांत पाटील यांची मागणी

डोणगाव |माधव भांदुर्गे 

पावसाने यंदा अशी काही दडी मारली की, डोणगाव दुष्काळ आता केवळ चर्चेचा विषय राहिलेला नाही, तर शेतकऱ्यांच्या दारातला रोजचा प्रश्न बनला आहे. या पार्श्वभूमीवर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे (अजित पवार गट) जिल्हा सरचिटणीस प्रशांत पाटील यांनी बुलढाणा जिल्ह्याचे पालकमंत्री तथा मदत व पुनर्वसन मंत्री मकरंद पाटील यांनी स्वतः डोणगाव आणि लोणी गवळी परिसरातील शेतांच्या बांधावर येऊन पाहणी करावी, अशी जोरदार मागणी केली आहे.

यंदा या परिसरात पावसाचे प्रमाण अत्यंत कमी राहिले. पेरणीनंतर ज्या काळात पिकांना पाण्याची सर्वाधिक गरज असते, त्याच काळात पावसाने पाठ फिरवली. परिणामी हिरवीगार दिसणारी पिके हळूहळू पिवळी पडली आणि आता अनेक ठिकाणी ती पूर्णपणे करपून गेली आहेत. शेतात उभे राहून सुकलेली पाने हातात घेतली की शेतकऱ्याचे मन किती जड होत असेल, याची कल्पना करता येते.

एका साध्या हिशेबातूनच या संकटाची तीव्रता समजते. एखाद्या शेतकऱ्याने कर्ज किंवा उसनवारी करून बियाणे, खते, औषधे आणि मजुरीवर पैसे खर्च केले असतील, तर हातात येणारे उत्पन्न हेच त्याच्या पुढच्या वर्षाचे बळ असते. पीकच हातातून गेले, तर तो खर्च भरून निघणे दूरच, पण घरखर्च, मुलांचे शिक्षण आणि पुढील हंगामाची तयारी हेही प्रश्न उभे राहतात. म्हणूनच हातातोंडाशी आलेला घास हिरावला गेल्याने बळीराजा हवालदिल झाला आहे.

प्रश्न फक्त पिकांचा नाही. पिण्याच्या पाण्याची टंचाई आणि जनावरांच्या चाऱ्याचा प्रश्न गंभीर होत चालला आहे. ज्या घरात दोन-चार जनावरे आहेत, त्या कुटुंबाला स्वतःच्या पाण्याइतकीच जनावरांसाठीही रोज पाण्याची आणि चाऱ्याची सोय करावी लागते. चारा संपला की जनावरे सांभाळणे अवघड होते, आणि अशा वेळी अनेक शेतकऱ्यांवर नाइलाजाने जनावरे विकण्याची वेळ येते. ग्रामीण भागात जनावरे म्हणजे केवळ पशुधन नसून कुटुंबाचा आधार असतो, हे विसरता येणार नाही.

प्रशांत पाटील यांच्या म्हणण्यानुसार, केवळ शासकीय कागदी घोड्यांवर अवलंबून न राहता शासनाने वस्तुस्थिती प्रत्यक्ष जाणून घेणे गरजेचे आहे. कार्यालयात बसून आलेले अहवाल आणि आकडेवारी महत्त्वाची असतात, पण करपलेल्या शेताचे चित्र, कोरड्या विहिरी आणि चारा शोधत फिरणारे शेतकरी हे चित्र प्रत्यक्ष पाहिल्याशिवाय नुकसानीची खरी तीव्रता समजत नाही. मंत्र्यांनी स्वतः बांधावर उतरून पाहणी केली, तर शेतकऱ्यांच्या व्यथा थेट त्यांच्यासमोर येतील आणि निर्णयही अधिक वेगाने होऊ शकतील, असा त्यांचा मुद्दा आहे.

या परिसराला तातडीने दुष्काळग्रस्त घोषित करून मदतकार्य सुरू करावे, अशीही त्यांनी स्पष्ट मागणी केली आहे. त्यासाठी त्यांनी खालील प्रमुख मागण्या मांडल्या आहेत:

• डोणगाव आणि लोणी गवळी परिसराची मदत व पुनर्वसन मंत्री मकरंद पाटील यांनी प्रत्यक्ष बांधावर जाऊन पाहणी करावी.
• परिसरातील सर्व बाधित पिकांचे त्वरित आणि पारदर्शक पंचनामे पूर्ण करावेत.
• बाधित शेतकऱ्यांना प्रतिहेक्टरी भरीव आर्थिक मदत जाहीर करावी.
• जनावरांसाठी चारा छावण्या किंवा चाऱ्याची व्यवस्था करावी आणि पिण्याच्या पाण्यासाठी टँकर तातडीने सुरू करावेत.

यातील पंचनाम्यांचा मुद्दा विशेष महत्त्वाचा आहे. सामान्यतः नुकसानभरपाई किंवा पीकविमा दावे यांसाठी पंचनामे हाच आधार मानला जातो. पंचनामे उशिरा झाले, अर्धवट राहिले किंवा काही शेतकरी त्यातून सुटले, तर खऱ्या नुकसानग्रस्तालाच मदतीपासून वंचित राहावे लागू शकते. म्हणूनच पंचनामे केवळ जलद नव्हे, तर पारदर्शक असावेत, हा आग्रह धरला जात आहे. शेतकऱ्यांनीही आपल्या पिकांचे नुकसान दाखवणारे फोटो, सातबारा आणि बँक खात्याची माहिती तयार ठेवल्यास प्रक्रियेत अडचण येणार नाही.

दुष्काळी परिस्थितीत प्रशासनाने तत्परता दाखवून शेतकऱ्यांना तात्काळ आधार न दिल्यास तीव्र आंदोलन छेडण्याचा इशाराही प्रशांत पाटील यांनी दिला आहे. आता पालकमंत्री या मागणीला कसा प्रतिसाद देतात, प्रशासन पाहणी आणि पंचनाम्यांची प्रक्रिया किती वेगाने सुरू करते, याकडे डोणगाव आणि लोणी गवळी परिसरातील शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे. कारण या शेतकऱ्यांसाठी प्रत्येक दिवस महत्त्वाचा आहे.

बुलढाणा जिल्ह्यातील शेतकरी, दुष्काळ, स्थानिक राजकारण आणि प्रशासनाच्या निर्णयांवरील प्रत्येक ताजी बातमी तुमच्यापर्यंत लवकर पोहोचावी, यासाठी कट्टा न्यूज सोबत जोडलेले राहा. तुमच्या गावातील पिकांची किंवा पाण्याची परिस्थिती कशी आहे, हे आम्हाला कळवा. तुमची माहिती ही याच प्रश्नाला वाचा फोडण्याचे काम करते.

📲 ताज्या बातम्यांसाठी आमचा WhatsApp ग्रुप जॉइन करा