मोताळा|प्रविण गरुडे
मोताळा तालुक्यातील शेतकरी सध्या एका वेगळ्याच संकटातून जात आहेत. पावसाने ऐन गरजेच्या वेळी पाठ फिरवली आणि त्याचा थेट फटका पिकांना बसला. जे शेतकरी जून-जुलैमध्ये मोठ्या आशेने पेरणी करतात, त्यांच्यासाठी ऑगस्ट-सप्टेंबरमधली ही ओढ म्हणजे वर्षभराच्या मेहनतीवर पाणी फिरण्यासारखी परिस्थिती आहे. याच पार्श्वभूमीवर आमदार धर्मवीर संजुभाऊ गायकवाड यांनी प्रत्यक्ष शेतात जाऊन पाहणी करण्याचा निर्णय घेतला, आणि तोही केवळ एका गावापुरता मर्यादित न राहता बोराखेडी, डीडोळा, तळणी, चावर्दा, पान्हेरा आणि रोहिणखेड अशा सहा गावांमध्ये फिरून.
ही पाहणी नुसती औपचारिकता नव्हती. आमदार गायकवाड यांनी शेताच्या बांधावर उभे राहून शेतकऱ्यांशी थेट गप्पा मारल्या कोणत्या पिकाला किती फटका बसला, पाऊस नेमका कधी हुलकावणी देऊन गेला, आणि आता पुढे काय करायचे, या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरे शोधण्याचा प्रयत्न केला. एखाद्या शेतकऱ्याने कापसाचे पीक करपल्याचे सांगितले असेल, तर दुसऱ्याने सोयाबीनचे दाणे भरलेच नाहीत अशी व्यथा मांडली असेल – अशा प्रत्येक तक्रारीमागे एक कुटुंबाचं वर्षभराचं अर्थकारण अडकलेलं असतं, हे लक्षात घेऊनच ही पाहणी झाली.
शेतकऱ्यांनी आपल्या अडचणी मोकळेपणाने मांडल्या. पावसाअभावी उत्पादन घटण्याची भीती एकीकडे आहे, तर दुसरीकडे बी-बियाणे, खते आणि मशागतीवर झालेला खर्च कसा भरून काढायचा, हा प्रश्न सगळ्यांनाच सतावतो आहे. कर्ज काढून पेरणी केलेल्या शेतकऱ्यांसाठी तर ही परिस्थिती आणखी बिकट आहे, कारण उत्पन्न आलं नाही तर कर्जाची परतफेड कशी करायची, हा प्रश्न त्यांच्यासमोर उभा राहतो.
या पाहणीनंतर आमदार गायकवाड यांनी एक स्पष्ट भूमिका घेतली – मोताळा तालुक्यासह नुकसानग्रस्त भागात कोरडा दुष्काळ जाहीर करण्यासाठी शासन दरबारी पाठपुरावा करणार. यासाठी ते राज्याचे मुख्यमंत्री, उपमुख्यमंत्री आणि बुलढाणा जिल्ह्याचे पालकमंत्री यांच्याशी थेट चर्चा करणार आहेत. दुष्काळ जाहीर झाला की शेतकऱ्यांना पीक विमा, अनुदान आणि इतर शासकीय मदतीचा मार्ग मोकळा होतो, त्यामुळे ही मागणी केवळ राजकीय दबावतंत्र नसून शेतकऱ्यांच्या प्रत्यक्ष फायद्याशी जोडलेली आहे.
पंचनाम्याचा मुद्दाही या दौऱ्यात महत्त्वाचा ठरला. नुकसानग्रस्त पिकांचे तातडीने पंचनामे करून त्याचा अहवाल शासनाकडे पाठवावा, अशा स्पष्ट सूचना संबंधित अधिकाऱ्यांना देण्यात आल्या. पंचनामे उशिरा झाले, किंवा अपूर्ण राहिले, तर पात्र शेतकरीही मदतीपासून वंचित राहू शकतात – हा अनुभव अनेक भागांत आधी आलेला आहे, त्यामुळे यावेळी ही प्रक्रिया वेळेत आणि नीट व्हावी, यावर भर देण्यात आला.
पिकांच्या नुकसानीसोबतच शेतकऱ्यांनी वीजपुरवठ्याची समस्याही आमदार गायकवाड यांच्यासमोर मांडली. कमी पावसामुळे आता विहिरी आणि बोअरवेलवरच्या पाण्यावर अनेकांची मदार आहे, आणि अशा वेळी अनियमित वीजपुरवठा असेल, तर उरलंसुरलं पीक वाचवणंही अवघड होऊन बसतं. ही अडचण लक्षात घेऊन आमदार गायकवाड यांनी महावितरणच्या अधिकाऱ्यांशी संवाद साधून शेतकऱ्यांचे वीजविषयक प्रश्न तातडीने सोडवण्याच्या सूचना दिल्या.
दौऱ्यादरम्यान आमदार गायकवाड यांनी एक महत्त्वाचा मुद्दा मांडला – शेतकऱ्यांच्या अडचणी कार्यालयात बसून समजून घेता येत नाहीत, त्यासाठी प्रत्यक्ष बांधावर जावं लागतं. हीच भूमिका या संपूर्ण दौऱ्यातून दिसून आली. शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांकडे दुर्लक्ष होऊ दिलं जाणार नाही आणि न्याय मिळेपर्यंत शासन दरबारी सातत्याने पाठपुरावा केला जाईल, असा शब्दही त्यांनी दिला.
या पाहणी दौऱ्यात शिवसेना जिल्हाप्रमुख ओमसिंग राजपूत, उपजिल्हाप्रमुख भोजराज पाटील, तालुकाप्रमुख गणेश पाटील, तालुका संपर्कप्रमुख ज्ञानेश्वर वाघ, युवासेना तालुकाप्रमुख मारुती कोल्हे, राहुल वाघ, युवराज पाटील, काशिनाथ पाटील, गणेश राजस यांच्यासह तहसीलदार, तालुका कृषी अधिकारी, मंडळ अधिकारी, कृषी सहाय्यक, तलाठी, महावितरण अधिकारी आणि गावोगावचे शेतकरी सहभागी झाले होते.
मोताळा तालुक्यातील शेतकऱ्यांसाठी पुढचे काही आठवडे महत्त्वाचे ठरणार आहेत. पंचनामे वेळेत होतात का, दुष्काळ जाहीर होतो का, आणि शासनाकडून प्रत्यक्ष मदत किती लवकर पोहोचते, यावरच अनेक कुटुंबांचं पुढचं वर्ष अवलंबून आहे. या दौऱ्याने किमान एक गोष्ट स्पष्ट केली आहे – शेतकऱ्यांचा आवाज शासनापर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न सुरू झाला आहे.
तुमच्या गावातही दुष्काळाची किंवा पीक नुकसानीची अशीच परिस्थिती आहे का? तुमचा अनुभव, फोटो किंवा माहिती आम्हाला पाठवा – आम्ही ती पडताळून बातमीच्या स्वरूपात मांडू.
