देऊळगाव राजा : मनोहर खंदारे
सणासुदीचे दिवस आले की प्रत्येक घरात मसाल्यांची लगबग सुरू होते. पण आपल्या ताटात जाणारा मसाला खरोखर शुद्ध आहे का, हा प्रश्न यंदा पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. देऊळगाव राजा परिसरातील पिंपळनेर येथे अन्न व औषध प्रशासनाने २५ ऑक्टोबर रोजी केलेल्या पिंपळनेर मसाला कारवाईत दोन आस्थापनांमधून तब्बल ४७ हजार ८८५ किलो मसाले ताब्यात घेतले. जप्त मालाची एकूण किंमत ६० लाख ८९ हजार ६४६ रुपये आहे. दोन्ही आस्थापनांचे अन्न व्यवसाय परवाने तातडीने निलंबित करण्यात आले आहेत.
तपासणीत सर्वाधिक त्रुटी जनता सेवा मिरची मसाला इंडस्ट्रीज येथे आढळल्या. उत्पादन परिसरात अस्वच्छता होती. मांजर आणि कबुतरांचा मुक्त वावर दिसून आला. कीटक नियंत्रणाची व्यवस्था अपुरी होती आणि काही अन्नपदार्थ चक्क जमिनीवर ठेवलेले आढळले. घरात आपण एखादा पदार्थ जमिनीवर उघडा ठेवत नाही, मग हजारो किलो मसाल्यांच्या बाबतीत हे कसे चालेल, असा प्रश्न साहजिकच उपस्थित होतो.
कामगारांच्या आरोग्याचीही कागदपत्रे तपासणीत हाती लागली नाहीत. अन्न हाताळणाऱ्या कामगारांची वैद्यकीय तपासणी झाल्याचे अभिलेख उपलब्ध नव्हते. तसेच उत्पादनांचे प्रयोगशाळा चाचणी अहवालही दाखवता आले नाहीत. म्हणजेच तयार होणारा मसाला गुणवत्तेच्या निकषांवर तपासला गेला होता की नाही, याचा कोणताही पुरावा प्रशासनाला मिळाला नाही.
या आस्थापनेतून ‘JSM’ ब्रँडचा कांदा-लसूण मसाला, सुटी मिरची पावडर, हळद पावडर आणि अख्खी हळद असा ४७ हजार ३८१ किलो माल जप्त करण्यात आला. या साठ्याची किंमत ५७ लाख ९५ हजार ८४६ रुपये आहे. लेबलवरील त्रुटी आणि काही उत्पादनांच्या गुणवत्तेबाबत संशय निर्माण झाल्याने त्यांचे नमुने प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठविण्यात आले आहेत.
याच परिसरातील अनोखे फूड्स अँड स्पाइसेस या आस्थापनेवरही कारवाई झाली. या व्यवसायाच्या परवान्यावर गट क्रमांक ८१ येथील जागा नमूद आहे. मात्र तिथे प्रत्यक्ष कामकाज सुरू नव्हते, तर दुसऱ्या ठिकाणी वैध परवान्याशिवाय व्यवसाय चालवला जात असल्याचे तपासणीत उघड झाले. येथेही अन्नपदार्थांच्या चाचणीचे अहवाल उपलब्ध नव्हते.
या ठिकाणाहून ‘अनोखे’ ब्रँडची २३८ किलो लाल मिरची पावडर, २०८ किलो हळद पावडर आणि ५८ किलो धने पावडर जप्त करण्यात आली. एकूण ५०४ किलो वजनाच्या या मालाची किंमत दोन लाख ९३ हजार ८०० रुपये आहे. दोन्ही ठिकाणचा माल मिळून जप्तीचा आकडा ६० लाखांच्या पुढे गेला आहे.
ही कारवाई अन्न सुरक्षा आयुक्त तुकाराम मुंढे आणि अमरावती विभागाचे सहआयुक्त (अन्न) एस. डी. केदारे यांच्या मार्गदर्शनाखाली करण्यात आली. बुलढाण्याचे सहायक आयुक्त (अन्न) प्र. शि. पाटील यांच्या निर्देशानुसार आणि उपस्थितीत अन्न सुरक्षा अधिकारी अ. सं. भोपाळे यांनी प्रत्यक्ष तपासणी व जप्तीची कार्यवाही पूर्ण केली.
आता पुढे काय, हा प्रश्न महत्त्वाचा आहे. जप्त मसाल्यांचे नमुने प्रयोगशाळेत पाठविण्यात आले असून, त्या अहवालातील निष्कर्षांनुसार पुढील कायदेशीर कार्यवाही केली जाणार आहे. सध्या फक्त जप्ती आणि परवाना निलंबनाची कारवाई झाली आहे. उत्पादनांच्या गुणवत्तेबाबत अंतिम निष्कर्ष प्रयोगशाळेच्या अहवालानंतरच स्पष्ट होईल, त्यामुळे तोपर्यंत कोणत्याही निष्कर्षावर पोहोचणे योग्य ठरणार नाही.
या घटनेनंतर सामान्य ग्राहकांनी काही गोष्टींकडे आवर्जून लक्ष द्यायला हवे. मसाल्याचे पॅकेट घेताना त्यावर उत्पादकाचे नाव, पत्ता, उत्पादन व मुदत तारीख आणि अन्न सुरक्षा परवाना क्रमांक छापलेला आहे का, ते पाहा. लेबल नसलेला किंवा अस्पष्ट छपाई असलेला माल टाळा. उघड्यावर विकला जाणारा आणि अतिशय स्वस्त दरातला मसाला घेताना दोनदा विचार करा. रंग असामान्यपणे गडद किंवा चमकदार वाटला तरी सावध राहा. संशय आल्यास स्थानिक अन्न व औषध प्रशासन कार्यालयाकडे तक्रार करता येते.
सणासुदीच्या हंगामात मागणी वाढते आणि त्याचा गैरफायदा घेण्याची शक्यताही वाढते. अशा वेळी प्रशासनाची तपासणी मोहीम सातत्याने सुरू राहिली, तर प्रामाणिक व्यावसायिकांना न्याय मिळेल आणि ग्राहकांचा विश्वासही टिकून राहील. पिंपळनेरमधील या कारवाईने किमान इतकी जाणीव करून दिली आहे की, आपल्या स्वयंपाकघरातली एक चिमूट हळदही तपासूनच घ्यावी.
तुमच्या परिसरात भेसळीचा संशय आहे का? आम्हाला कळवा. बुलढाणा जिल्ह्यातील प्रत्येक महत्त्वाच्या बातमीसाठी आणि ताज्या अपडेट्ससाठी kattanews.in ला रोज भेट द्या आणि हा लेख तुमच्या कुटुंबीय व मित्रांसोबत नक्की शेअर करा.
