बुलढाणा|समाधान सरकटे
बुलढाणा जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांसाठी ही बातमी थेट कामाची आहे. पावसाने तब्बल ४० ते ४५ दिवस दांडी मारल्यामुळे यंदाचा खरीप हंगाम पार कोलमडला आहे. शेतात उभं पीक दिसतंय खरं, पण त्यातून हाती किती उत्पादन येईल हा प्रश्नच आहे. या पार्श्वभूमीवर बुलढाणा पीक नुकसान सर्वेक्षण ५ ऑक्टोबरपासून सुरू होणार असल्याची माहिती शिंदेसेनेचे आमदार संजय गायकवाड यांनी दिली आहे.
गोष्ट साधी आहे पाऊस वेळेवर आला नाही की सगळं गणित बिघडतं. सोयाबीनची पाने वाळू लागली आहेत, मक्याची वाढ खुंटली आहे आणि कपाशीच्या फुलधारणेवरही ताण जाणवतोय. उदाहरण घ्यायचं झालं तर, मुरमाड जमिनीत दोन पावसाच्या सरींवर उभं राहिलेलं सोयाबीन पीक पुढे पाऊस न आल्यास दाणे भरण्याच्या नाजूक टप्प्यावरच अडकून पडतं. शेत हिरवं दिसतं, पण उत्पादन मात्र निम्म्याहून कमी येण्याची शक्यता असते. हेच खरं दुखणं आहे.
आ. गायकवाड यांच्या माहितीनुसार, महसूल आणि कृषी विभाग एकत्रितपणे पिकांच्या नुकसानीची प्रत्यक्ष पाहणी करणार आहेत. जिल्ह्यातील हलक्या, मुरमाड, पांढऱ्या तसेच घाटमाथ्यावरील जमिनींना पावसाच्या खंडाचा फटका सर्वाधिक बसला असल्याचं त्यांनी स्पष्ट केलं. राज्य सरकारकडूनही ५ ऑक्टोबरपासूनच दुष्काळी परिस्थितीचे पंचनामे करण्याचे निर्देश दिले गेल्याचं वृत्त आहे, त्यामुळे ही तारीख आता जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची ठरणार आहे.
आकडेवारी बघितली तर परिस्थितीचं गांभीर्य लक्षात येतं. खामगावसह जिल्ह्यातील काही तालुक्यांमध्ये तब्बल ४० दिवसांचा पावसाचा खंड नोंदवला गेला आहे. एकट्या बुलढाण्यातच नाही, तर राज्यातील २० जिल्ह्यांमधल्या ८६ तालुक्यांमध्ये ३० दिवसांपेक्षा जास्त पावसाचा खंड आहे. म्हणजे हा प्रश्न फक्त एका जिल्ह्यापुरता मर्यादित नसून संपूर्ण राज्यभर पसरलेला आहे.
आता इथे एक गोष्ट स्पष्ट समजून घेणं गरजेचं आहे .पावसाचा खंड पडला म्हणजे लगेच अधिकृत “दुष्काळ” जाहीर होत नाही. त्यासाठी पर्जन्यमान, पावसातील खंडाचा कालावधी, जमिनीतील ओलावा, पिकांची प्रत्यक्ष स्थिती आणि सर्वेक्षणातून मिळणारी माहिती या सगळ्याचा एकत्रित आढावा घेतला जातो. त्यानंतरच शासनाकडून पुढचा निर्णय घेतला जातो. त्यामुळे सध्या “दुष्काळसदृश स्थिती” असं म्हटलं जातंय, अधिकृत दुष्काळ जाहीर झालेला नाही हा फरक शेतकऱ्यांनी लक्षात ठेवायला हवा.
बुलढाणा जिल्ह्याचा समावेश प्रस्तावित दुष्काळसदृश किंवा बाधित जिल्ह्यांच्या यादीत असल्याचा दावा आ. गायकवाड यांनी केला आहे. पण अंतिम यादी काय असेल, सर्वेक्षणाची नेमकी व्याप्ती किती असेल आणि पुढे कोणत्या सवलती किंवा मदत मिळेल, हे सगळं शासनाच्या अधिकृत निर्णयावरच अवलंबून राहणार आहे. त्यामुळे तूर्तास कोणत्याही ठराविक रकमेची नुकसानभरपाई निश्चित झाल्याचा गैरसमज करून घेऊ नये.
शेतकऱ्यांसाठी आता खरी कसोटी ५ ऑक्टोबरपासून सुरू होणाऱ्या पंचनाम्यांची आहे. या सर्वेक्षणात प्रत्यक्ष शेतावर जाऊन पिकाची स्थिती नोंदवली जाईल कोणत्या पिकाला किती नुकसान झालं, कोणत्या भागातली परिस्थिती अधिक गंभीर आहे, हे सगळं यातून स्पष्ट होईल. त्यामुळे पंचनामे करताना अधिकाऱ्यांनी प्रत्यक्ष परिस्थितीशी जुळणारी आणि अचूक नोंद घेणं तितकंच महत्त्वाचं आहे, कारण याच नोंदींवर पुढील मदतीचं गणित अवलंबून असणार आहे.
अंतिम नुकसानीचं खरं चित्र मात्र सर्वेक्षण आणि पीक कापणी प्रयोगानंतरच स्पष्ट होईल. तोपर्यंत शेतकऱ्यांनी आपल्या बांधावरील नुकसानीच्या नोंदी स्वतःकडे ठेवणं, फोटो काढून ठेवणं आणि पंचनामा करणाऱ्या पथकाला प्रत्यक्ष स्थिती दाखवणं फायद्याचं ठरेल.
तुमच्या भागात पावसाचा खंड किती दिवसांचा आहे आणि कोणत्या पिकाला सर्वाधिक फटका बसलाय, हे आम्हाला कमेंटमध्ये नक्की सांगा. बुलढाणा जिल्ह्यातील शेती, पंचनामे आणि शासकीय मदतीसंदर्भातील प्रत्येक अपडेट सर्वात आधी मिळवण्यासाठी आमच्या कट्टान्यूज व्हॉट्सअप ग्रुपमध्ये सामील व्हा.
